Ang Papel ng Pagsasalin sa ASEAN Integration: Ilang Pagninilay at Mungkahing Gawain / The Role of Translation in ASEAN Integration: Reflections and Suggested Activities

Please download to get full document.

View again

of 12
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information Report
Category:

Psychology

Published:

Views: 192 | Pages: 12

Extension: PDF | Download: 6

Share
Related documents
Description
Ngayon ang panahon ng pagsasalin. Ngayon ang panahon upang lumahok sa iba't ibang gawaing pagsasalin—teknikal man o pampanitikan. Dagsa sa merkado ang mga gawaing nangangailangan ng pagsasalin. At dahil walang anumang ahensiya sa bansa na
Transcript
     Malay 26.1 (2014): 117-127  Copyright © 2014 by De La Salle University Ang Pagsasaling Teknikal: Pagsipat sa Prakka at Pagpapahalaga / Technical Translaon: Revising the Pracce and Essenals Raquel E. Sison-Buban Pamantasang De La Salle, Pilipinassison-bubanr@dlsu.edu.ph  Ngayon ang panahon ng pagsasalin. Ngayon ang panahon upang lumahok sa iba’t ibang gawaing pagsasalin—teknikal man o pampanitikan. Dagsa sa merkado ang mga gawaing nangangailangan ng pagsasalin. At dahil walang anumang ahensiya sa bansa na nangangasiwa o nagpapatrol sa mga gawaing pagsasalin, hindi matiyak ang pamantayang gagamitin sa pagsipat sa isang wasto at tamang salin partikular sa mga isinasagawang teknikal na pagsasalin. Sapat  bang maisalin lamang ang impormasyon? O panahon na upang muling sipatin ang nakagawiang  palagay sa praktika ng teknikal na pagsasalin? Habang patuloy na pumapasok ang mga  pagbabagong dulot ng teknolohiya, pumapasok na rin ang iba’t ibang kahingiang sitwasyonal at kontekstuwal sa pagsasalin. Bunga ng mga kahingiang ito, hindi na sasapat pa ang nakagawian sa pagsasalin. Mahalagang mataya ang mga umiiral na praktis sa pagsasalin at matiyak ang mga  pagpapahalagang maaaring makaapekto sa magsasalin sa panahong ito. Mga Susing Salita:  pagsasalin, pagsasaling teknikal, kakanyahan sa pagsasalin, ahensiya ng pagsasalin, mga salik sa pagsasalin, machine translation sa Filipino This is the time to translate, to join various efforts to actively translate – technical or literary. The commercial market is swamped with works needing translation. Since there is no dedicated agency to oversee or police the translation works, there are no denite guidelines to provide direction on the determination of what is the right or proper way to translate information. Would it be enough for information to just be translated? Or is it time to review the usual norm or practice of translating technical information? Although there are changes brought by the ongoing technical upgrades, it is undeniable that the presence of prevailing situational and contextual translations requires a look see. Due to these prevailing requirements, it would already be insufcient to abide by the traditional manner of translating information. It would be very important to know the prevailing practice used to translate and to assure that the proper emphasis on the relevant aspects of the translations be observed.  Keywords: translation, technical translation, translation competence, translation agency, elements of translation, machine translation in Filipino  118Malay   Tomo XXVI Blg. 2 PANIMULA Higit kailanpaman, ngayon ang panahon ng  pagsasalin. Bunga ito ng mabilisang pagbabagong ibinunsod ng industriyalisasyon nang ika-20 siglo na lalong umigting sa paglakas ng globalisasyon ng ika-21 siglo-- isang puwersang tuluyang nagpalobo at nagpalawak sa pangangailangan sa pagsasalin ng mga teksto at dokumentong maituturing na may katangiang teknikal. Itinatakda ng kasalukuyang merkado ng lipunang global ang kagyat na pagpapalitan ng mga impormasyong kalimitang nagsisilbing batayan ng mga desisyong  pangkomersiyo. At sapagkat nabura na nga ang mga linyang heograpikal na naghahati sa mga pamayanan at lipunan, at lipunan, biglang nagkaroon ng espasyo ang malayang palitan at talaban ng mga wika at kultura. Ito, sa aking  palagay, ang siyang dahilan kung bakit kailangan na nating balikan upang muling pag-isipan at rebisahin ang kalimitang pananaw sa pagsasaling teknikal. Sapat na ba ang maisalin ang kaalaman? Ano nga ba ang pagsasaling teknikal? Kalimitan, nakatali sa mga tekstong teknikal ang pagpapakahulugang ibinibigay sa pagsasaling teknikal. Dahil itinuturing na informative  / referential ang mga tekstong teknikal, inaasahan na ang pagsasalin ay maging “teknikal” din ang dating; ibig sabihin, dapat “walang puso;” o ayon nga sa isang kaibigan, dapat ay “wakabu” o walang kabuhay-buhay; o sa isang salita, “boring.” Sinasabing kinakailangan na ang pagsasalin ng mga tekstong teknikal ay hindi mabahiran ng anumang damdamin; hindi dapat magkaroon ng katangiang expressive  o affective . Maisalin lamang nang tama ang mga impormasyon—“sapat na.” Ang tanong: “sapat na nga ba ang maisalin lamang ang impormasyon o mensahe ng isang akda?”Pansinin ang isang halimbawang salin ng isang sipi ng akda ni Isocrates na may pamagat na “Some Thoughts on the Power of Communication,” (436-338 BC) na bunga ng isang Aktiviti sa klase sa kolaboratibong pagsasalin. IsocratesSome thoughts on the power of communication(436-338 BC) 253] We ought, therefore, to think of the art of discourse just as we think of the other arts, and not to form opposite judgements about similar things, nor show ourselves intolerant toward that power which, of all the faculties which belong to the nature of man, is the source of most of our blessings. For in the other powers which we possess, as I have already said on a former occasion,1 we are in no respect superior to other living creatures; nay, we are inferior to many in swiftness and in strength and in other resources; [254] but, because there has been implanted in us the power to persuade each other and to make clear to each other whatever we desire, not only have we escaped the life of wild beasts, but we have come together and founded cities and made laws and invented arts; and, generally speaking, there is no institution devised by man which the power of speech has not helped us to establish.[255] For this it is which has laid down laws concerning things just and unjust, and things honorable and base; and if it were not for these ordinances we should not be able to live with one another. It is by this also that we confute the bad and extol the good. Through this we educate the ignorant and appraise the wise; for the power to speak well is taken as the surest index of a sound understanding, and discourse which is true and lawful and just is the outward image of a good and faithful soul.  119Ang Pagsasaling Teknikal   R. Sison-Buban Bersiyong SALIN 1 Sad to say, hindi tayo superior sa ibang living creatures, like the plants and the animals. In fact, loser tayo because inferior nga tayo sa kanilang swiftness, strength, at sa iba pang riches, pero dahil meron nang na-implant sa ating minds na power to persuade at gawing clear to everybody ang kahit anong trip natin, hindi lamang tayo naka-sweet escape sa life ng kontrabidang wild beast, nag-join forces din tayo, nag-build ng cities, kinarir ang paggawa ng laws, at nag-invent ng sangkatutak na arts, at generally speaking, walang institution ng people ang nabuo without the helping hands of the  power of speech.Dahil ito ang nag-initiate ng ever reliable laws about sa mga thingy na just at unjust, at sa iba pang mga thingy na in fairness honourable at base; at kung hindi dahil sa mga ordinance na ito ay never tayong mabubuhay with one another. Again, dahil dito naco-confute natin ang wrong doings at nae-extol ang righteousness. Sa pamamagitan ulit nito, ine-educate natin ang mga ignorant at ina-appraise ang mga wais na people, dahil ang unlimited power to speak ng very good ay naging surest index of sound understanding at discourse na true at legally accepted, at ito ay ang outward image ng isang kinda nice at slightly faithful na soul.Because of this faculty ever, pareho tayong nasa fight mode against sa iba about sa matters na open ang doors sa dispute at naghahanap ng enlightenment para sa atin about na naman sa mga thingy na unknown, para sa some na arguments na usable sa pag-persuade ng others kapag may speech all of us in public, usage din natin kapag dinedeliberate natin ang ating never-ending thoughts, at kung eloquent ever ang calling natin sa mga may “k” magsalita sa harap ng madlang people sage naman ang calling natin sa mga nagde-debate skillfully sa kanilang minds ng kanilang mga burden at confusion... ang mga ito na need ang intelligence ay hindi mari-reach kung not available ang helping hand ng speech... sa lahat ng ating actions pati na rin sa ating thoughtful thoughts, speech forever ang ating guide, at ginagamit ang mga wais na hindi na natin ma-reach.FILDLAR A55Eje, KarenHaw, LeniMardo, PrincessYu, Jennifer  Narito naman ang awtput ng isa pang grupo ng mga mag-aaral na nagsalin din ng katulad na materyal.  120Malay   Tomo XXVI Blg. 2 Pansinin na nagbago ang tono ng materyal— mula sa pagiging akademiko ng orihinal na bersiyon, naging kolokyal na halos may  pagkabalbal ang naging tono ng dalawang  bersiyon. Di maikakaila na dahil nabago ang varayti ng lengguwahengng ginamit, nagbago rin ang antas ng lengguwaheng na kalimitang nagbubunga ng pagbabago ng tono ng anumang sitwasyong pangkomunikasyon. Gayunpaman,  bagama’t nagbago ang tono ng materyal, hindi  pa rin naman nagbago ang impormasyon sa teksto. Samakatwid, kahit pa totoong nanatili ang ideya at nilalaman ng artikulo ng dalawang bersiyon, tiyak na ipagpapalagay pa rin ng marami na isa Bersiyong SALIN 2 Wala na talaga tayong respeto sa ibang mga walang kwentang epaloids sa mundo, shyet. Tayo’y under sa pagiging macho at magaling at sa iba pang mga kalokohan. Pero dahil naisiksik sa ating mga kukote na yayain ang mga iba pang epal diyan, at linawin sa isa’t isa ang tunay nating hangarin dito, yown! Ang lalim! Dahil dito ‘di lang tayo nakakatakas sa pagiging bogaloids pero nakagawa din ng mga bilding at mga lecheng batas at mga kaartehan. Pero kung pagaganahin mo nga naman talaga ang utak mo, wala naman talagang mga institusyong dehins nakatulong ang kapangyarihan ng salita.Dahil dito mga ‘tol merong mga nangyayari na makatarungan at yung mga sakit lang sa ulot,  pati na mga bagay na hanep at astig!; at kung hindi dahil sa mga ito dehins nating makakayanang makasurbayb sa mundong ibabaw, dito rin matatanggal ang mga ulol at madadagdagan pa ang mga anghel sa mundo. Dahil din dito, matuturuan natin ang mga bogaloids, ang mga tanga na rin, maging ang mga wais katulad ni Lumen ba. Dahil ang makapagsalitang mabuti mga brader ay makakatulong  para magets ka ng mga epal; Para na rin makayari tayo ng mga ka-anghelan na mga bagay-bagay; at yan naman talaga ang tunay na mabuti, yown.Sa pamamagitan nito, puwede tayong makipagbarahan sa mga bagay na kaloka at kagulo at hanapin ang liwanag at sagot sa ating mga ka-bogaloid-an, dahil ang mga pinagsasabi natin upang hibangin ang mga ulol na tao sa ating pagsasalita,, tayo ay napapaisip ay nagninilay-nilay, at habang hinihikayat mo ang mga tao sa mga sinasabi mo, tinatawag na agad na henyo ang taong kayang-kayang makipagbarahan sa mga sakit ng ulo nila. Dehins sa mga ito ang nagagawa ng gumagamit ng kukote na hindi gumagamit ng pananalita sa ating mga damuvs, pati na rin sa ating mga iniisip, pagsasalita ng talaga ang tunay na ginagamit ng mga totoong may utak. Acodisen, Jeffrey JiggsBaron, Maria CarminaCruz, NadinePerez, Charles Ryan Neilitong “kabalbalan” o kaya’y isang “kabastusan” sa pilosopong si Isocrates kung kaya’t masasabing hindi katanggap-tanggap ang alinman sa dalawang  bersiyon ng salin. Maaaring sabihing interesting ang rendisyon ng salin dahil ito ay kakaiba, subalit, mahalagang ikonsider ang layo o lapit nito sa intensiyon ng teksto. Mananatili pa rin ang tanong: “sapat nga bang maisalin lamang ang impormasyon o ang nilalaman ng isang teksto?” I-Google Translate mo na lang! Sa totoo lamang, madalas ipagpalagay na  121Ang Pagsasaling Teknikal   R. Sison-Buban ang pagsasaling teknikal ay isang gawaing sadyang nakapokus lamang sa impormasyon, terminolohiya, at estruktura ng mga pangungusap.  Nakalulungkot isipin na hanggang sa kasalukuyang  pagdagsa ng mga komersiyalisadong proyektong  pagsasalin sa lokal at pandaigdigang merkado, nananatiling makitid pa rin ang pananaw ng nakararami tungkol sa pagsasaling teknikal. Manapa, iniisip ng marami na madali lamang magsalin ng mga tekstong teknikal. Basta’t may diksyonaryong bilingguwal o espesyalisadong diksiyonaryo, marunong sa mga wikang kasangkot, may kaalaman sa mga MT software gaya ng Google Translate o SDL Trados o Systran, may sapat na oras at kilo-kilong lakas ng loob, maaari nang sumabak sa bidding at magsalin. Hindi requirement   ang degree  sa pagsasalin. Hindi rin kailangang may mahabang track record   ka sa pagsasalin. At hindi rin kailangang miyembro ka ng isang samahan sa pagsasalin. Kalimitan, ang kailangan lamang ay mag-member ng website/agency sa pagsasalin, mag-submit ng CV o curriculum vitae , magbukas ng dollar account  , o kaya sa Paypal, at puwede ka nang makipagsabayan sa pagsasalin. Patunay rito ang napakaraming online translation jobs websites  gaya ng: www.translatorsbase.com , www.odesk.com , www.freelancer.ph, www.elance.com, www. proz.com, www.translatorscafe.com, at marami  pang iba. Ang malala pa, may mga pangyayaring kapag napansing marunong magsalita ng wikang Filipino ang isang indibidwal, binibigyan na kaagad ng proyekto para sa pagsasalin. Basta nagpi-Filipino, puwede nang magsalin. Bunsod ito ng nakagawiang paniniwala na madali lamang ang anumang gawaing pagsasalin. Na ang pagsasalin ay simpleng pagtutumbas lamang ng mga salita mula sa simulaang lengguwaheng patungo sa anumang tunguhang lengguwaheng. Bakit nga naman hindi? Magpahanggang ngayon, wala naman kasing anumang licensing agency  sa bansa na nangangagasiwa para sa propesyonalisasyon ng pagsasalin at wala ring anumang mekanismo sa kasalukuyan na maaaring magsilbing tagapagbantay o tagapangalaga ng kapakanan ng mga nagnanais na magtangka at sumabak sa gawaing pagsasalin. Dagsa ang komersiyo subalit walang nagpapatrol. Libre nga naman kasi ang  pagsasalin lalo na kapag Google translate ang gagamitin. Bunga nito, kung hindi lumalaganap ang “maling salin,” nawawalan naman ng gana ang mahuhusay sa pagsasaling teknikal dahil naririyan ding sila ay abusuhin, baratin, at hindi bayaran ng mga nagpapasalin. Narito rin ang kalimitang tanong na kinakaharap ng mga nagsasalin at nagpapasalin: Paano ang presyuhan sa salin? Batay ba sa bilang ng pahina? Bigat ng  paksa ng materyal na isasalin? Batay ba sa bilang ng salita? sa timeframe ng sabmisyon? profayl ng magsasalin? Badyet ng nagpapasalin? Digri ng pamilyaridad ng nagsasalin sa nagpapasalin? Ilan lamang ang mga katanungang ito na kaugnay sa praktika ng salin na hindi pa rin natutugunan magpahanggang ngayon. Ito ang ugat kung bakit kahit pa sintanda ng sibilisasyon ang pagsasalin, hindi pa rin ito napo-  professionalize  kahit man lamang sa bansa.Dahil kadalasan ding itinuturing ang  pagsasaling teknikal bilang isang mekanikal na gawain, marami talaga ang umaasa na lamang sa mga translation softwares  na nabanggit kanina. Para sa marami, kayang-kaya ng MT na makapagsalin sa Filipino ng mga tekstong teknikal. Sa totoo lamang po, sa halos sampung taon ng pakikipag-ugnayan ko bilang isa sa konsultant at kabahagi ng mga riserts kaugnay ng MT Development ng CCS-NLP Dept ng DLSU, halos duguin na ako sa pagsasalin, pagwawasto ng mga salin, paghahagilap ng mga materyal na isasalin, pag-unawa sa mga suliranin ng mga dinedebelop na  softwares  sa pagsasalin, at marami pang nakababaliw na pakikipagsapalaran makatulong lamang sa pag-unlad ng MT sa Pilipinas, baha-bahagya pa lang din ang nagiging  pag- evolve  nito. Mula sa Tagging   ng mga teksto hanggang sa pagbabantay ng QA (Quality Assessment) ng salin ng mahigit 500, 000 salita upang magsilbing korpus ng software na aayon sa itinakdang pamantayan ng National University of Singapore na katuwang ng Pamantasan para sa pagsasagawa ng proyekto, at hanggang sa mahikayat ang dalawang departamento – ang
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks